Paul Krugman - Η Ευρώπη σώζει τις τράπεζες, όχι τους ανέργους

ΒΗΜΑ

Γνώμες

 

Η Ευρώπη σώζει τις τράπεζες, όχι τους ανέργους

Paul Krugman

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 12/06/2012, 06:12 | ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ: 12/06/2012, 06:12

ΤΟ ΒΗΜΑ - The New York Times

Α! Αλλο ένα πακέτο σωτηρίας για τις τράπεζες, αυτή τη φορά στην Ισπανία. Ποιoς θα μπορούσε να το είχε προβλέψει; Η απάντηση, φυσικά, είναι: οι πάντες...

Ολη αυτή η ιστορία έχει αρχίσει να μοιάζει με ρουτίνα: για άλλη μια φορά η οικονομία βυθίζεται, η ανεργία εκτοξεύεται στα ύψη, οι τράπεζες έχουν προβλήματα, οι κυβερνήσεις σπεύδουν για σωτηρία - αλλά, με κάποιο τρόπο, σώζονται μόνο οι τράπεζες, όχι οι άνεργοι.

Για να είμαστε σαφείς, οι ισπανικές τράπεζες όντως χρειάζονταν σωτηρία. Η Ισπανία είχε πράγματι παγιδευθεί μέσα σε έναν φαύλο κύκλο - σε μια γνωστή διαδικασία, στην οποία η ανησυχία για την ρευστότητα των τραπεζών εξαναγκάζει τις τράπεζες να εκποιήσουν περιουσιακά στοιχεία, κάτι το οποίο μειώνει τις τιμές αυτών των περιουσιακών στοιχείων, το οποίο κάνει τον κόσμο να ανησυχεί ακόμη περισσότερο για την ρευστότητα.

Οι κυβερνήσεις μπορούν να σταματήσουν έναν τέτοιο φαύλο κύκλο με μια ένεση ρευστότητας. Σε αυτή την περίπτωση, όμως, η φερεγγυότητα της ίδιας της ισπανικής κυβέρνησης τίθεται εν αμφιβόλω, έτσι τα χρήματα έπρεπε να έρθουν από ένα ευρωπαϊκό ταμείο.

Επομένως, δεν ήταν αναγκαστικά λάθος αυτό το τελευταίο πακέτο σωτηρίας (αν και πολλά εξαρτώνται από τις λεπτομέρειες).

Αλλά το εντυπωσιακό είναι ότι την ώρα που οι ευρωπαίοι ηγέτες συμφωνούσαν για αυτή τη σωτηρία, έστελναν ισχυρά μηνύματα ότι δεν έχουν καμία πρόθεση να αλλάξουν την πολιτική, που έχει αφήσει το εν τέταρτο των Ισπανών εργαζομένων - και έναν στους δύο νέους - ανέργους.

Ακόμη πιο εντυπωσιακό; Την περασμένη εβδομάδα, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αρνήθηκε να μειώσει τα επιτόκια. Αυτή η απόφαση ήταν ευρέως αναμενόμενη, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να δούμε ότι ήταν βαθιά παράδοξη.

Η ανεργία στην ευρωζώνη καλπάζει, και όλα δείχνουν ότι η Ευρώπη μπαίνει σε μια νέα ύφεση. Στο μεταξύ, ο πληθωρισμός μειώνεται, και οι προσδοκίες της αγοράς για μελλοντικό πληθωρισμό έχουν μειωθεί.

Σύμφωνα με όλους τους συνήθεις κανόνες της νομισματικής πολιτικής, η κατάσταση θα έπρεπε να αντιμετωπιστεί με επιθετική μείωση επιτοκίων. Αλλά η ΕΚΤ δεν κάνει τίποτα.

Και αυτό δεν λαμβάνει καν υπ' όψιν τον αυξανόμενο κίνδυνο μιας διάλυσης της ευρωζώνης. Επί χρόνια, λένε στην Ισπανία και σε άλλα ευρωπαϊκά έθνη με προβλήματα, ότι μπορούν να ανακάμψουν μόνο μέσω ενός συνδυασμού δημοσιονομικής λιτότητας και «εσωτερικής υποτίμησης», που σημαίνει βασικά μείωση μισθών.

Είναι τώρα εντελώς σαφές ότι αυτή η στρατηγική δεν μπορεί να έχει αποτελέσματα εκτός αν υπάρξει ισχυρή ανάπτυξη, και, ναι, μια μετριοπαθής αύξηση του πληθωρισμού στον ευρωπαϊκό «πυρήνα», κυρίως στην Γερμανία - πράγμα που ενισχύει επιπλέον το επιχείρημα υπέρ των χαμηλών επιτοκίων και της τύπωσης χρήματος. Αλλά η ΕΚΤ δεν κάνει τίποτα.

Αν τα συνδυάσετε όλα αυτά, θα έχετε την εικόνα μιας ευρωπαϊκής πολιτικής ελίτ που είναι πάντα έτοιμη να σπεύσει σε δράση για να υπερασπιστεί τις τράπεζες, αλλά κατά τα άλλα εντελώς απρόθυμης να παραδεχθεί ότι η πολιτική της δεν σώζει τους ανθρώπους, που υποτίθεται ότι υπηρετεί η οικονομία.

Είναι επίσης μια νοοτροπία που θεωρεί ότι ο οικονομικός πόνος λυτρώνει κατά κάποιον τρόπο, νοοτροπία που ένας Βρετανός δημοσιογράφος ονόμασε «σαδο-μονεταρισμό».

Οποιες και αν είναι οι βαθιές ρίζες αυτής της παράλυσης, γίνεται όλο και πιο σαφές ότι θα πρέπει να υπάρξει μια απόλυτη καταστροφή για να δούμε κάποια πραγματική πολιτική δράση, που θα υπερβαίνει την σωτηρία των τραπεζών.

Αλλά μην απελπίζεστε: με τον ρυθμό που πάνε τα πράγματα, ιδίως στην Ευρώπη, η απόλυτη καταστροφή μπορεί να περιμένει στη γωνία.

Σοκ από Π. Κρούγκμαν: "Εγώ θα έβγαινα από το ευρώ"

Σοκ από Π. Κρούγκμαν: "Εγώ θα έβγαινα από το ευρώ"

Η Ελλάδα θα υποχρεωθεί να εγκαταλείψει το ευρώ και θα το θέλει και η ίδια όπως και οι άλλοι, προέβλεψε ο Αμερικανός και διάσημος νομπελίστας οικονομολόγος Πωλ Κρούγκμαν, που μίλησε χθες στην τηλεόραση του BBC. Σύμφωνα με όσα είπε ο διάσημος οικονομολόγος και εχθρός των πολιτικών λιτότητας, η Ελλάδα θα υποχρεωθεί να εγκαταλείψει το ευρώ, ίσως και μερικές εβδομάδες μετά τις εκλογές του Ιουνίου, είτε αργότερα, ανάλογα με τις πολιτικές εξελίξεις, γιατί δεν υπάρχει άλλη εναλλακτική λύση. Αλλά ο πολιτικός που θα το αποφασίσει αυτό, θα τερματίσει παράλληλα και την πολιτική του καριέρα. Εναλλακτικά αφήνει να εννοηθεί ότι υπάρχει μόνον το σενάριο μίας πολιτικής και δημοσιονομικής ένωσης… 

«Αν κυβερνούσα την Ελλάδα θα ήμουν σε απελπισία είπε, γιατί θα έπρεπε να βγω από το ευρώ, αλλά έτσι θα τερμάτιζα την πολιτική μου καριέρα». 

Όλα αυτά και η πρόβλεψη έγινε στην εκπομπή «Σκληρές κουβέντες» (Hard Talk) στη δημοσιογράφο Σάρα Μόνταγκιου, σε μία εκπομπή δηλαδή που θα προβληθεί σύμφωνα με το BBC, στο BBC World News, την Πέμπτη 30 Μαΐου στις 20.30 και την Παρασκευή 31 Μαΐου στις 03:30, 08:30, 15:30.

Ειδικότερα στη συνέντευξη αυτή, ο Πωλ Κρούγκμαν αποκάλυψε ότι έχει μιλήσει με Ευρωπαίους πολιτικούς για το θέμα, αλλά αρνήθηκε να πει με ποιόν. Δήλωσε όμως ότι ήταν συζητήσεις και δεν είναι σύμβουλος Έλληνα πρωθυπουργού, τον οποίο όμως θα συμβούλευε, να εγκαταλείψει το ευρώ. Συγκεκριμένα είπε:

«Αν κυβερνούσα την Ελλάδα τώρα, θα ήμουν ίσως, απελπισμένος, γιατί η Ελλάδα θα πρέπει να (βγει από το ευρώ)- και θα εγκαταλείψει τελικά το ευρώ. Δεν υπάρχει εναλλακτική λύση. Αλλά επίσης πιστεύω, είπε, ότι όποιος το αποφασίσει θα τερματίσει οριστικά την πολιτική του καριέρα. Αυτό πρέπει να γίνει, αλλά πρέπει να γίνει χωρίς να υπάρχουν επάνω τα αποτυπώματα κανενός.  
Θα μπορούσε να συμβεί μερικές εβδομάδες αργότερα, στις επόμενες εκλογές στην Ελλάδα. Εάν ο ΣΥΡΙΖΑ έρθει πρώτος αν και οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι μάλλον δεν θα γίνει. Αν όχι σε κάποιο συγκεκριμένο σημείο αργότερα, που η ΕΚΤ θα αποφασίσει ότι δεν μπορεί να δανείζει άλλα ευρώ, για να επιτρέπει στις τράπεζες να αναχρηματοδοτούν την χρεοκοπία τους. Νομίζω ότι τελικά η έξοδος θα γίνει επιθυμητή για τους Έλληνες, όπως και για όλους τους άλλους». 

Κατά την άποψή του, το πρόβλημα που έχει η Ελλάδα είναι ότι «δεν έχει το δικό  της εθνικό νόμισμα…» Υπήρξε πράγματι ανεύθυνη στην πολιτική της στα καλά χρόνια, λέει, όπως και άλλοι, «αλλά το βασικό πρόβλημά της, είναι ότι έχει το ευρώ και δεν μπορεί να τυπώσει ευρώ». Όλα τα προβλήματα που έχουν οι ταλαιπωρημένες χώρες, λέει, «οι χώρες της Ευρωκρίσης δηλαδή που είναι χώρες την Ευρωζώνης και νομίζουμε ότι είναι δημοσιονομικά (δηλαδή θέματα ελλειμμάτων, φόρων κλπ) οφείλονται στην πραγματικότητα στο ότι έχουν κολλήσει σε υπερτιμημένη συναλλαγματική ισοτιμία» (δηλαδή σε ένα σκληρό νόμισμα).

Και τι μπορούν να κάνουν; Τον ρωτούν..

«Αν ήσασταν πρωθυπουργός σε μία μικρή Ευρωπαϊκή χώρα», απαντάει, «θα είχατε πολύ λίγες επιλογές, στην πραγματικότητα, μόνον δύο επιλογές: Ή να συνεχίσετε να κάνετε ότι απαιτούν οι Γερμανοί για να σας δανείζουν, ή να εγκαταλείψετε το ευρώ, που είναι μία «πυρηνική επιλογή».

«Βέβαια», λέει μετά, «ούτε και μία πολιτεία στις ΗΠΑ έχει πολλές επιλογές, αντίστοιχα. Αλλά υπάρχει όμως και η επιλογή που έχει όλη η Ευρωζώνη της μεγαλύτερης επέκτασης από την ΕΚΤ, να δανείζει ελεύθερα η ΕΚΤ και να υιοθετήσει ένα στόχο για μεγαλύτερο πληθωρισμό». 
Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι η μοναδική εναλλακτική λύση να μείνει η Ελλάδα στο ευρώ, είναι να αλλάξει γρήγορα η Ευρωζώνη και να ενωθεί σε μία πολιτική και δημοσιονομική ένωση, προφανώς όμως με όρους οι οποίοι ουσιαστικά εξυπηρετούν τώρα, μόνον την Γερμανία και ίσως λίγο και τη Γαλλία.

Ο Πωλ Κρούγκμαν βρέθηκε την Τετάρτη στο Λονδίνο για μία διάλεξη και στη συνέχεια μίλησε στο BBC για πλήθος θεμάτων που όλα έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον αυτή την εποχή.

Σε διάλεξή του χθες το βράδυ στο Λονδίνο, ο Αμερικανός βραβευμένος με Νόμπελ οικονομολόγος Πωλ Κρούγκμαν, έκανε και φοβερή επίθεση στη βρετανική κυβέρνηση του Κάμερον, για την πολιτική λιτότητας, σύμφωνα με το ρεπορτάζ του BBC.
Μίλησε για ματαιοδοξία των πολιτικών και είπε ότι η επιδίωξη της λιτότητας, είναι «μια βαθιά καταστροφική πολιτική» σε μια εποχή οικονομικής ύφεσης.

Τμήμα ειδήσεων defencenet.gr 

Π. Κρούγκμαν : «Αναπόφευκτη η έξοδος της Ελλάδας από την Ευρωζώνη»

Οικονομία

 

Πολ Κρούγκμαν : «Αναπόφευκτη η έξοδος της Ελλάδας από την Ευρωζώνη»

Συνέντευξη του νομπελίστα οικονομολόγου στο περιοδικό Der Spiegel

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 20/05/2012, 15:53 | ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ: 20/05/2012, 15:54

Αναπόφευκτη θεωρεί ο Αμερικανός νομπελίστας Πολ Κρούγκμαν την έξοδο της Ελλάδας από την Ευρωζώνη, υποστηρίζοντας πως «απλώς δεν υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις» σε συνέντευξή του στο γερμανικό Spiegel. Κάτι τέτοιο, εκτιμά, θα είχε καταστροφικές συνέπειες όχι μόνο για τη χώρα αλλά και ολόκληρη την Ευρωζώνη -λέγοντας πως «εάν δεν παρέμβει η ΕΚΤ, το ευρώ θα εκραγεί».

«Δεν μου αρέσει να το λέω έτσι ωμά, είναι σαν να φωνάζεις "φωτιά" μέσα σε ένα θέατρο γεμάτο κόσμο», δηλώνει ο κ. Κρούγκμαν και επισημαίνει ότι καμία από τις εφαρμοζόμενες πολιτικές δεν έχει πιθανότητα να αποκαταστήσει την ζημιά.

Προβλέπει δε ότι η έξοδος της Ελλάδας θα οδηγήσει και σε άλλες χώρες της περιφέρειας της Ευρωζώνης σε bank run («επιδρομή» καταθετών στις τράπεζες). «Αν δεν παρέμβει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, το ευρώ θα εκραγεί. Θα τυλιχτεί στις φλόγες και τότε θα πρέπει να ρίξουμε στη φωτιά όσο περισσότερο νερό μπορούμε», προκειμένου να περιοριστεί η φυγή κεφαλαίων από τις ιταλικές και τις ισπανικές τράπεζες.

Σε ό,τι αφορά την πολιτική που εφαρμόζει το Βερολίνο, ο διακεκριμένος οικονομολόγος τονίζει ότι «τουλάχιστον εδώ και δύο χρόνια έχει καταστεί σαφές ότι αυτή η συνταγή δεν λειτουργεί, παρόλα αυτά εξακολουθεί να εξυμνείται ως επιτυχημένο μοντέλο». Θεωρεί μάλιστα ότι η Γερμανία πρέπει να επιτρέψει σε πληθωρισμούς της τάξης του 3% - 4%, προκειμένου να μην πέσει και η ίδια θύμα της «μανίας για λιτότητα».

"Το δόγμα της λιτότητας έχει πεθάνει" υποστηρίζει ο νομπελίστας Π.Κρούγκμαν

"Το δόγμα της λιτότητας έχει πεθάνει" υποστηρίζει ο νομπελίστας Π.Κρούγκμαν

Την τελευταία διετία οι περισσότεροι ιθύνοντες στην Ευρώπη και πολλοί πολιτικοί και ειδήμονες στην Αμερική είναι δεσμώτες ενός καταστροφικού οικονομικού δόγματος. Σύμφωνα με το δόγμα αυτό, οι κυβερνήσεις οφείλουν να αντιμετωπίζουν μια οικονομία σε βαθιά ύφεση όχι όπως προστάζουν τα διδακτικά εγχειρίδια _ δηλαδή, ξοδεύοντας περισσότερα για να αντισταθμίσουν την πτώση της ιδιωτικής ζήτησης _ αλλά με δημοσιονομική λιτότητα, περικόπτοντας τις δαπάνες σε μια προσπάθεια να ισοσκελίσουν τους προϋπολογισμούς τους.
Οι επικριτές προειδοποίησαν εξ αρχής ότι η λιτότητα απέναντι στην ύφεση το μόνο που θα έκανε ήταν να επιδεινώσει την ύφεση. Οι υπέρμαχοι της λιτότητας όμως επέμεναν ότι θα συνέβαινε το αντίθετο. Γιατί; Η εμπιστοσύνη!
«Πολιτικές που εμπνέουν εμπιστοσύνη θα ενισχύσουν και δεν θα εμποδίσουν την οικονομική ανάκαμψη», δήλωσε ο πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Ζαν-Κλοντ Τρισέ _ άποψη με την οποία συμφώνησαν οι Ρεπουμπλικανοί στο αμερικανικό Κογκρέσο. Ή, όπως το είχα θέσει τότε, η νεράιδα της εμπιστοσύνης θα ερχόταν για να ανταμείψει τους πολιτικούς για την δημοσιονομική τους αρετή. 
Τα καλά νέα είναι ότι πολλοί άνθρωποι με μεγάλη επιρροή παραδέχονται επιτέλους ότι η νεράιδα της εμπιστοσύνης είναι μύθος. Τα κακά νέα είναι ότι παρά αυτή την παραδοχή, δεν υπάρχει προοπτική για αλλαγή πορείας σε βραχυχρόνιο επίπεδο, είτε στην Ευρώπη είτε στην Αμερική όπου ποτέ δεν υιοθετήσαμε πλήρως αυτό το δόγμα αλλά παρόλα αυτά υποστήκαμε λιτότητα με την μορφή τεράστιων περικοπών στις δαπάνες και στις θέσεις εργασίας σε ομοσπονδιακό και τοπικό επίπεδο.
 
Για το δόγμα, λοιπόν: σε ολόκληρη την Ευρώπη, από την Ισπανία ως τη Λετονία, οι πολιτικές λιτότητες παράγουν κάμψη σε επίπεδα ύφεσης και ανεργία σε επίπεδα ύφεσης. Η νεράιδα της εμπιστοσύνης είναι άφαντη, ακόμη και στη Βρετανία της οποίας η στροφή προς τη λιτότητα επαινέθηκε από τις πολιτικές ελίτ και στις δυο πλευρές του Ατλαντικού.Τίποτε απ' αυτά δεν αποτελεί είδηση εφόσον η αποτυχία των πολιτικών λιτότητας να φέρουν αποτελέσματα ήταν εμφανής από καιρό. 'Ομως οι ευρωπαίοι ηγέτες το αρνιόντουσαν επί χρόνια, επιμένοντας ότι οι πολιτικές τους θα άρχιζαν να αποδίδουν από στιγμή σε στιγμή και γιορτάζοντας υποτιθέμενους θριάμβους με την παραμικρή ένδειξη.
Οι Ιρλανδοί κυρίως, που υποφέρουν εδώ και καιρό, θεωρήθηκε ότι είχαν επιτύχει όχι μια αλλά δύο φορές, στις αρχές του 2010 και ξανά το φθινόπωρο του 2011. Και τις δυο φορές η υποτιθέμενη επιτυχία αποδείχτηκε ψευδαίσθηση. Αν και η Ιρλανδία ακολουθεί πρόγραμμα λιτότητας επί τρία χρόνια, δεν έχει δώσει ακόμη σημάδια ανάκαμψης από την ύφεση που εκτίναξε την ανεργία σχεδόν στο 15%.
Κάτι άλλαξε όμως τις τελευταίες εβδομάδες. Αρκετά γεγονότα φαίνεται ότι έσπασαν το τείχος της άρνησης _ η κατάρρευση της ολλανδικής κυβέρνησης λόγω των προτεινόμενων μέτρων λιτότητας, η δυνατή εμφάνιση του τοποθετούμενου αορίστως κατά της λιτότητας Φρανσουά Ολάντ στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών στη Γαλλία και μια οικονομική έκθεση που έδειξε ότι η Βρετανία τα πάει χειρότερα στην παρούσα ύφεση απ' όσο σ' εκείνη στην δεκαετία του '30.
Αίφνης όλοι παραδέχονται ότι η λιτότητα δεν αποδίδει.
Το ερώτημα τώρα είναι τι θα κάνουν γι' αυτό. Και η απάντηση, φοβάμαι, είναι: όχι πολλά.
Πρώτον, οι υπέρμαχοι της λιτότητας φαίνεται ότι έχουν εγκαταλείψει την ελπίδα, όχι όμως και τον φόβο _ δηλαδή, τον ισχυρισμό ότι αν δεν περικόψουμε δραστικά τις δαπάνες, θα γίνουμε Ελλάδα και το κόστος δανεισμού θα εκτιναχθεί στα ύψη. Ο ισχυρισμός ότι μόνο η λιτότητα μπορεί να κατευνάσει τις αγορές ομολόγων έχει αποδειχθεί τόσο λανθασμένος όσο εκείνος ότι η νεράιδα της εμπιστοσύνης θα φέρει την ευημερία. Και οι σοβαροί αναλυτές υποστηρίζουν ότι η δημοσιονομική λιτότητα σε μια οικονομία που βρίσκεται σε ύφεση την κατατροπώνει: συρρικνώνοντας την οικονομία και πλήττοντας τα μακροχρόνια έσοδα, η λιτότητα μάλλον επιδεινώνει την προοπτική του χρέους αντί να την βελτιώσει.
Ενώ όμως η νεράιδα της εμπιστοσύνης φαίνεται ότι έχει θαφτεί βαθιά μέσα στη γη, οι ιστορίες τρόμου για τα ελλείμματα παραμένουν δημοφιλείς. Οι υπερασπιστές της βρετανικής πολιτικής απορρίπτουν κάθε έκκληση για επανεξέταση της πολιτικής αυτής, παρά την προφανή αποτυχία της να φέρει αποτελέσματα, με το σκεπτικό ότι τυχόν χαλάρωση της λιτότητας θα εκτινάξει το κόστος δανεισμού.
Τμήμα ειδήσεων defencenet.gr

Paul Krugman : "Η Ελλάδα θα χρεοκοπήσει και πιθανότατα να εγκαταλείψει το ευρώ "

Paul Krugman : "Η Ελλάδα θα χρεοκοπήσει και πιθανότατα να εγκαταλείψει το ευρώ "

02-02-2012 16:59:42

  Η Ελλάδα θα χρεοκοπήσει και πιθανότατα θα εγκαταλείψει την ευρωζώνη, δήλωσε την Πέμπτη ο νομπελίστας οικονομολόγος Paul Krugman.

«Η κατάσταση στην Ελλάδα είναι ουσιαστικά αδιέξοδη», δήλωσε χαρακτηριστικά ο γνωστός οικονομολόγος σε συνέδριο στη Μόσχα για να προσθέσει «Θα χρεοκοπήσουν. Στην πραγματικότητα έχουν ήδη χρεοκοπήσει. Το ερώτημα είναι κατά πόσο θα εγκαταλείψουν το ευρώ, το οποίο στην παρούσα φάση θεωρώ ότι είναι το πιο πιθανό σενάριο».

Τμήμα ειδήσεων defencenet.gr

-------------------------------------------

ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΙΔΗΣΙΣ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ !!!

ΠΑΤΡΙΩΤΕΣ, ΤΙ ΠΕΡΙΜΕΝΕΤΕ ΚΑΙ ΔΕΝ ΚΑΝΟΥΜΕ ΚΑΤΙ ????

ΑΥΡΙΟ ΘΑΝΑΙ ΠΟΛΥ ΑΡΓΑ!!!

-----------------------------------------

P. Krugman-Η παγίδα του ευρώ

Paul Krugman

Η παγίδα του ευρώ

 | Κυριακή 9 Μαΐου 2010

Oχι και τόσο παλαιά οι ευρωπαίοι οικονομολόγοι κορόιδευαν τους αμερικανούς συναδέλφους τους επειδή αμφισβητούσαν τη σκοπιμότητα της πορείας της Ευρώπης προς τη νομισματική ένωση. «Γενικά» ανέφερε άρθρο που δημοσιεύτηκε μόλις τον περασμένο Ιανουάριο «το ευρώ τα έχει πάει μέχρι στιγμής πολύ καλύτερα απ΄ όσο είχαν προβλέψει πολλοί αμερικανοί οικονομολόγοι». Ουπς. Το άρθρο συνόψιζε τις απόψεις των ευρωσκεπτικιστών ως εξής:

«Τρία χρόνια για τη σωτηρία του ευρώ» γράφει στο εξώφυλλο της 17ης Απριλίου 2010 το περιοδικό «Εconomist»

«Δεν μπορεί να συμβεί, είναι κακή ιδέα, δεν θα διαρκέσει». Λοιπόν συνέβη, αλλά σήμερα η ιδέα μοιάζει κακή ακριβώς για τους λόγους τους οποίους ανέφεραν οι ευρωσκεπτικιστές. Οσο για το αν θα διαρκέσει, αίφνης, αυτό μοιάζει με ανοιχτό ερώτημα.

Για να καταλάβετε το ευρωμπάχαλο πρέπει να δείτε πέρα από τους τίτλους. Σήμερα όλοι επικεντρώνονται στο δημόσιο χρέος το οποίο κάνει την όλη υπόθεση να μοιάζει σαν να ήταν μια απλή ιστορία κυβερνήσεων που δεν μπορούσαν να ελέγξουν τις δαπάνες τους. Αυτό όμως ισχύει μόνο εν μέρει για την Ελλάδα, λιγότερο ακόμη για την Πορτογαλία και καθόλου για την Ισπανία.

Είναι γεγονός ότι πριν από τρία χρόνια καμία από τις χώρες που είναι σήμερα βυθισμένες στην κρίση ή οδεύουν προς αυτήν δεν φαινόταν να έχει σοβαρό δημοσιονομικό πρόβλημα. Ακόμη και το έλλειμμα του προϋπολογισμού του 2007 της Ελλάδας δεν ήταν υψηλότερο, ως ποσοστό του ΑΕΠ, από τα ελλείμματα που εμφάνιζαν οι ΗΠΑ στα μέσα της δεκαετίας του ΄80- η Ισπανία μάλιστα είχε πλεόνασμα. Και όλες αυτές οι χώρες προσείλκυαν πολλά ξένα κεφάλαια, κυρίως επειδή οι αγορές πίστευαν ότι η συμμετοχή στην ευρωζώνη καθιστούσε ασφαλείς επενδύσεις τα ελληνικά, τα πορτογαλικά και τα ισπανικά ομόλογα.

Υστερα ήρθε η παγκόσμια οικονομική κρίση. Η ροή κεφαλαίων σταμάτησε, τα έσοδα έκαναν βουτιά και τα ελλείμματα εκτοξεύθηκαν στα ύψη, ενώ η συμμετοχή στο ευρώ, η οποία είχε ενθαρρύνει τις αγορές να αγαπήσουν τις χώρες που βρίσκονται σε κρίση κόντρα στην ορθή σκέψη, μετατράπηκε σε παγίδα.

Ποια η φύση της παγίδας; Στα χρόνια του εύκολου χρήματος οι μισθοί και οι τιμές των χωρών σε κρίση αυξάνονταν με πολύ γρηγορότερους ρυθμούς απ΄ ό,τι στην υπόλοιπη Ευρώπη. Τώρα που τα χρήματα δεν ρέουν πια, οι χώρες αυτές πρέπει να συμμαζέψουν τα κόστη. Αυτό όμως είναι πολύ δυσκολότερο να γίνει σήμερα απ΄ όσο ήταν όταν κάθε ευρωπαϊκή χώρα είχε το δικό της νόμισμα. Τότε τα κόστη μπορούσαν να συμμαζευτούν προσαρμόζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες- π.χ., η Ελλάδα μπορούσε να μειώσει τους μισθούς της σε σχέση με τους γερμανικούς μισθούς απλώς μειώνοντας την αξία της δραχμής σε σχέση με το γερμανικό μάρκο. Τώρα που η Ελλάδα και η Γερμανία μοιράζονται το ίδιο νόμισμα, όμως, ο μοναδικός τρόπος για να μειωθούν τα ελληνικά κόστη είναι μέσω ενός συνδυασμού γερμανικού πληθωρισμού και ελληνικού αποπληθωρισμού. Και επειδή η Γερμανία δεν πρόκειται να δεχθεί τον πληθωρισμό, μένει ο αποπληθωρισμός. Το πρόβλημα είναι ότι ο αποπληθωρισμός- μείωση μισθών και τιμών - αποτελεί μια πολύ επίπονη διαδικασία. Περιλαμβάνει πάντα παρατεταμένη ύφεση με υψηλή ανεργία. Επίσης επιδεινώνει το πρόβλημα του χρέους, τόσο του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού, επειδή τα εισοδήματα μειώνονται ενώ το βάρος του χρέους όχι.

Εξ ου η κρίση. Τα δημοσιονομικά προβλήματα της Ελλάδας θα ήταν σοβαρά αλλά μάλλον αντιμετωπίσιμα αν οι προοπτικές της ελληνικής οικονομίας για τα επόμενα χρόνια ήταν μετρίως ευνοϊκές. Αλλά δεν είναι. Την προπερασμένη εβδομάδα, όταν η Standard & Ρoor΄s υποβάθμισε την πιστοληπτική ικανότητα της χώρας, άφησε να εννοηθεί ότι η αξία του ελληνικού ΑΕΠ σε ευρώ ενδέχεται να μην επιστρέψει στα πρότυπα του 2008 ως το 2017, το οποίο σημαίνει ότι η Ελλάδα δεν έχει ελπίδα να ξεπεράσει τα προβλήματά της.

Ολα αυτά είναι ακριβώς όσα φοβόντουσαν οι ευρωσκεπτικιστές. Είχαν προειδοποιήσει ότι το να παραιτηθεί κάποιος από τη δυνατότητα να προσαρμόζει τις συναλλαγματικές ισοτιμίες θα έφερνε κρίση στο μέλλον. Ετσι κι έγινε.

Τι θα συμβεί λοιπόν στο ευρώ; Ως πρόσφατα οι περισσότεροι αναλυτές, περιλαμβανομένου και εμού, θεωρούσαν ότι η διάσπαση της ευρωζώνης ήταν πρακτικά αδύνατη εφόσον κάθε κυβέρνηση που θα υπονοούσε ότι εξέταζε την περίπτωση να αποχωρήσει θα ξεσήκωνε κύμα φυγής από τις τράπεζές της. Αν όμως οι χώρες της κρίσης αναγκαστούν να χρεοκοπήσουν, μάλλον θα αντιμετωπίσουν ούτως ή άλλως σοβαρά κύματα φυγής από τις τράπεζές τους, κάτι το οποίο θα τις αναγκάσει να λάβουν μέτρα έκτακτης ανάγκης, όπως προσωρινούς περιορισμούς στις αναλήψεις. Αυτό θα άνοιγε την πόρτα για έξοδο από το ευρώ.

Διατρέχει όμως και το ίδιο το ευρώ κίνδυνο; Με μια λέξη, ναι. Αν οι ευρωπαίοι ηγέτες δεν αρχίσουν να δρουν πολύ πιο δυναμικά παρέχοντας στην Ελλάδα αρκετή βοήθεια για να αποφευχθούν τα χειρότερα, μια αλυσιδωτή αντίδραση που θα αρχίσει με τη χρεοκοπία της Ελλάδας και θα καταλήξει να προκαλέσει πολύ μεγαλύτερο χάος μοιάζει εξαιρετικά πιθανή.

Εν τω μεταξύ, ποια μαθήματα παίρνουμε εμείς οι υπόλοιποι;

Οι ιέρακες του ελλείμματος στην Αμερική ήδη προσπαθούν να οικειοποιηθούν την ευρωπαϊκή κρίση παρουσιάζοντάς την ως κλασικό παράδειγμα προς αποφυγήν για τα δεινά του κυβερνητικού χρέους. Αυτό όμως που πραγματικά δείχνει η κρίση είναι τους κινδύνους που προκύπτουν από το να μπαίνεις οικειοθελώς σε έναν στενό κορσέ. Μπαίνοντας στη ζώνη του ευρώ οι κυβερνήσεις της Ελλάδας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας στέρησαν από τον εαυτό τους τη δυνατότητα να κάνουν μερικά κακά πράγματα, όπως να τυπώνουν υπερβολικά πολλά χρήματα. Αλλά παράλληλα στέρησαν από τον εαυτό τους τη δυνατότητα να αντιμετωπίζουν με ευελιξία τα γεγονότα.

Και όταν πλήττει η κρίση, οι κυβερνήσεις πρέπει να είναι ικανές να δράσουν. Αυτό το ξέχασαν οι αρχιτέκτονες του ευρώ- και οι υπόλοιποιαπό εμάς πρέπει να το θυμόμαστε.

Ο κ. Πολ Κρούγκμαν είναι οικονομολόγος, καθηγητής του Πανεπιστημίου Ρrinceton, βραβευμένος με Νομπέλ Οικονομίας το 2008.

Διαβάστε περισσότερα: http://www.tovima.gr/default.asp?pid=46&ct=6&artId=301644&dt=09/05/2010#ixzz0nW2W6B6L

PAUL KRUGMAN-Greek Deal et al.

PAUL KRUGMAN --------http://krugman.blogs.nytimes.com/


May 2, 2010, 4:44 PM

Greek Deal

More serious than I expected.

The Greek fiscal problem has been turning into a death spiral, in which fear of default is driving up borrowing costs, making default even more likely. The EU has now, in effect, given up on trying to restore market confidence; instead, it’s going to break the death spiral by main force, providing Greece with all or almost all the financing it needs directly, at an interest rate much lower than the market was demanding.

The plan still requires savage austerity on Greece’s part, and ensures a terrible few years for the Greek economy. But it does rise to the scale of the problem, and it might work.

May 1, 2010, 8:47 AM

Why Devalue?

As the debate over possible departures from the euro heats up, there seems to a lot of confusion over the possible uses of devaluation. The main argument I’m hearing goes like this: since Greece’s debt is in euros, devaluing won’t relieve the debt burden — so it won’t help.

But that’s missing the point. True, devaluation wouldn’t reduce the debt burden. But it would reduce the macroeconomic costs of fiscal austerity.

Think for a moment about Greece’s predicament now, even if it were to default on its debt. It’s running a huge primary deficit, so even if it were to stop paying any debt service it would be forced to slash spending and/or raise taxes, to the tune of 8 or 9 percent of GDP.

This would have a massively contractionary effect on the Greek economy, leading to a surge in unemployment (and a further fall in revenues, making even more belt-tightening necessary).

Now, if Greece had its own currency, it could try to offset this contraction with an expansionary monetary policy — including a devaluation to gain export competitiveness. As long as it’s in the euro, however, Greece can do nothing to limit the macroeconomic costs of fiscal contraction.

And that’s why a devaluation would help — it wouldn’t reduce the need for fiscal adjustment, but it would reduce the costs associated with fiscal adjustment. As I argued yesterday, this difference is an important reason why Britain, with a primary deficit as large as Greece’s, isn’t in anything like the same amount of trouble.

Or to put it another way, exchange rate flexibility doesn’t solve fiscal problems by itself — but it makes solving such problems much easier.

April 30, 2010, 9:52 AM

Why Isn’t Britain In More Trouble?

There have been various versions of the “Britain is the next Greece!” story out there; a good rundown at FT Alphaville. As they note there, however, the CDS and bond markets don’t seem to agree:

So is Britain different, and why?

Some of the raw budget numbers are daunting: according to Eurostat, Britain ran a primary deficit — that is, a deficit not counting interest payments — of 9.5 percent of GDP last year. That’s larger than Greece’s 8.5 percent.

Against that, Britain had debt of “only” 68 percent of GDP, compared with Greece’s 115 percent.

But the really big difference is in economic prospects. Britain’s recovery hasn’t been as strong as one would like — but the economy is growing, and since deflation looks unlikely thanks to the floating exchange rate, Britain can expect to see growth of several percent a year in nominal GDP. Greece, on the other hand, is in the euro straitjacket, and is probably condemned to years of depressed activity and deflation; S&P says it won’t regain 2008 nominal GDP until 2017, and that sounds optimistic to me.

To see the implications, imagine for a moment that both Greece and Britain were paying 5 percent on their debt, but that Britain was expecting 3 percent nominal GDP growth, Greece zero. Then Britain would need to run a primary surplus of 1.5 percent of GDP to stabilize the debt/GDP ratio; Greece would have to run a surplus of 5.75.

Wait: there’s more. Britain can expect some “automatic” decline in its primary deficit as the economy recovers; Greece can’t.

And one more thing: Britain can offset the depressing effects of fiscal austerity with loose monetary policy; Greece can’t.

What all this suggests is that while Britain faces a nasty adjustment, it’s within the realm of possibility; Greece, even if it had retained market confidence, would face an adjustment at least two or three times as severe. Naturally, then, Greece has lost market confidence, turning the situation into a death spiral.

So Britain isn’t Greece – largely because it still has its own currency.

Really, that should be Gordon Brown’s slogan: “He kept us out of the euro.” And that’s the saving grace of the situation.

PAUL KRUGMAN-The Euro Trap

PAUL KRUGMAN 

April 30, 2010, 

The Euro Trap

Not that long ago, European economists used to mock their American counterparts for having questioned the wisdom of Europe’s march to monetary union. “On the whole,” declared an article published just this past January, “the euro has, thus far, gone much better than many U.S. economists had predicted.”

Oops. The article summarized the euro-skeptics’ views as having been: “It can’t happen, it’s a bad idea, it won’t last.” Well, it did happen, but right now it does seem to have been a bad idea for exactly the reasons the skeptics cited. And as for whether it will last — suddenly, that’s looking like an open question.

To understand the euro-mess — and its lessons for the rest of us — you need to see past the headlines. Right now everyone is focused on public debt, which can make it seem as if this is a simple story of governments that couldn’t control their spending. But that’s only part of the story for Greece, much less for Portugal, and not at all the story for Spain.

The fact is that three years ago none of the countries now in or near crisis seemed to be in deep fiscal trouble. Even Greece’s 2007 budget deficit was no higher, as a share of G.D.P., than the deficits the United States ran in the mid-1980s (morning in America!), while Spain actually ran a surplus. And all of the countries were attracting large inflows of foreign capital, largely because markets believed that membership in the euro zone made Greek, Portuguese and Spanish bonds safe investments.

Then came the global financial crisis. Those inflows of capital dried up; revenues plunged and deficits soared; and membership in the euro, which had encouraged markets to love the crisis countries not wisely but too well, turned into a trap.

What’s the nature of the trap? During the years of easy money, wages and prices in the crisis countries rose much faster than in the rest of Europe. Now that the money is no longer rolling in, those countries need to get costs back in line.

But that’s a much harder thing to do now than it was when each European nation had its own currency. Back then, costs could be brought in line by adjusting exchange rates — e.g., Greece could cut its wages relative to German wages simply by reducing the value of the drachma in terms of Deutsche marks. Now that Greece and Germany share the same currency, however, the only way to reduce Greek relative costs is through some combination of German inflation and Greek deflation. And since Germany won’t accept inflation, deflation it is.

The problem is that deflation — falling wages and prices — is always and everywhere a deeply painful process. It invariably involves a prolonged slump with high unemployment. And it also aggravates debt problems, both public and private, because incomes fall while the debt burden doesn’t.

Hence the crisis. Greece’s fiscal woes would be serious but probably manageable if the Greek economy’s prospects for the next few years looked even moderately favorable. But they don’t. Earlier this week, when it downgraded Greek debt, Standard & Poor’s suggested that the euro value of Greek G.D.P. may not return to its 2008 level until 2017, meaning that Greece has no hope of growing out of its troubles.

All this is exactly what the euro-skeptics feared. Giving up the ability to adjust exchange rates, they warned, would invite future crises. And it has.

So what will happen to the euro? Until recently, most analysts, myself included, considered a euro breakup basically impossible, since any government that even hinted that it was considering leaving the euro would be inviting a catastrophic run on its banks. But if the crisis countries are forced into default, they’ll probably face severe bank runs anyway, forcing them into emergency measures like temporary restrictions on bank withdrawals. This would open the door to euro exit.

So is the euro itself in danger? In a word, yes. If European leaders don’t start acting much more forcefully, providing Greece with enough help to avoid the worst, a chain reaction that starts with a Greek default and ends up wreaking much wider havoc looks all too possible.

Meanwhile, what are the lessons for the rest of us?

The deficit hawks are already trying to appropriate the European crisis, presenting it as an object lesson in the evils of government red ink. What the crisis really demonstrates, however, is the dangers of putting yourself in a policy straitjacket. When they joined the euro, the governments of Greece, Portugal and Spain denied themselves the ability to do some bad things, like printing too much money; but they also denied themselves the ability to respond flexibly to events.

And when crisis strikes, governments need to be able to act. That’s what the architects of the euro forgot — and the rest of us need to remember.